Aile (Boşanma) Hukuku

Yardım Nafakası

Nafaka denildiği zaman aklımıza hemen boşanma davası gelmekte. Oysa nafaka kişilerin insanca yaşayabilmeleri, geçinebilmeleri için gerekli olan geçimliği ifade eder.

Hukukumuzda iki temel nafaka ayırımı vardır. Birincisi “Bakım Nafakası” dediğimiz “Tedbir Nafakası“, “İştirak Nafakası” ve “Yoksulluk Nafakası“na verilen genel addır. İkinci tür nafaka ise yardım nafakası olup yazımızın konusunu işte bu ikinci tür yardım nafakası oluşturmaktadır.

Gelin Yardım Nafakasını beraber inceleyelim.

Yardım Nafakası Nedir?

Kendisine yardım edilmediği zaman yoksulluğa düşecek kişinin, belirli bir kan hısımlığı bulunan kişilerden talep edebileceği, miktarı ve koşulları hakim tarafından tespit ve takdir edilen nafakadır.

Kural olarak herkes kendisine yardım edilmediği zaman yoksulluğa düşecek altsoyu (çocuklar ve torunlar), üstsoyu (anne, baba, büyük anne ve büyük babası) ile kardeşlerine mali açıdan yardımda bulunmak yükümlülüğü altındadır.

Çünkü yakın akrabalık ilişkilerinin temelinde yardımlaşma ve dayanışma zorunluluğu bulunmaktadır. Ancak bu zorunluluğa rağmen yoksulluğa düşecek kişiye yardım etmeyen kişi ya da kişilere karşı Yardım nafakası davası açılarak mahkemece bu yönde karar verilmesini sağlama hakkı tanınmıştır.

Yardım Nafakası Yasal Düzenleme

Yardım Nafakasına İlişkin Yasal Düzenlemenin Amacı Nedir?

Bazen kişiler belirli nedenlerle muhtaç hale gelirler. Bunun bir çok nedeni olabilir. Ekonomik kriz dönemlerinde işçi çıkarmaların çoğaldığı bir dönemde iş bulamama (işsizlik) hali, kişinin yakalanmış olduğu rahatsızlık nedeniyle çalışamama ve gelir elde edememesi hali, kişinin sakatlığı nedeniyle çalışamama ve geçimini temin edememe hali gibi kişinin iradesi dışında kaynaklanan hallerde kişiler muhtaç hale gelebilirler. Kişilerin bu muhtaçlık hali kanunda yoksulluğa düşme olarak tanımlamıştır.

Bu şekilde yoksul halde olan ve kendi imkanları ile geçimini sağlayamayan kişinin, maddi olanakları elverişli üstsoyundan, altsoyundan veya kardeşlerinden kendisine parasal katkıda bulunmaları halinde maddi ve manevi varlığını devam ettirebilmesi için nafaka talep etme imkanı kanunen düzenlenmiştir.

Yoksa kişilerin, maddi durumu iyi olan akrabalarına karşı bir silah, bir cezalandırma aracı veya asalak şekilde yaşama hakkı tanıyan bir dava değildir. Herkes sağlığı ve imkanı dahilinde çalışmak ve başkasına muhtaç olmamaya çalışmakla yükümlüdür.

Dolayısıyla yardım nafakasında temel kriter muhtaç durumda bulunan, yasanın tanımıyla yoksulluğa düşecek kişinin çalışmaması ve ya yoksulluğa düşmesi kendisinin tercihi veya tembelliğinden kaynaklanmamalıdır.  Bir başka deyişle çalışma olanağı halde çalışmayan ve bu nedenle yoksulluğa düşen taraf maddi durumu iyi olan yakınlarından sırf onları üzmek, zarara uğratmak ve ya onlar vasıtasıyla zenginleşme kastıyla nafaka talep edemez.

Çünkü Medeni Kanunu’muzun Dürüstlük Kuralına ilişkin hükümleri uyarınca bu şekilde açılan davalar dürüstlük kuralına aykırılık teşkil eder. Dürüstlük kuralına aykırı şekilde açılan davalar hukuken himaye edilmez ve mahkemece reddine karar verilir.

Kişi yoksulluğa sakatlığı, hastalığı ya da (kendisinden kaynaklanmayan) işsizliği nedeniyle düşmüş olmalıdır.

Yardım Nafakası Nasıl Talep Edilir? (İstenebilir?)

Yardım nafakası tedbir nafakası ve iştirak nafakasından farklı olarak talep olmaksızın incelenemez, mahkemece dikkate alınamaz.

Yani yardım nafakası talep eden kişinin bu talebini bir dava şeklinde mahkemeye sunması, mahkemece yardım nafakasına karar verilmesi gerekir. Yardım nafakası konusunda taleple bağlılık ilkesi söz konusudur.

Yardım Nafakası Kimlerden Talep Edilebilir?

Yardım Nafakası Kimlerden Talep Edilebilir?

Yardım nafakası kişinin altsoyu, üstsoyu ve kardeşlerinden talep edebileceği bir nafaka türüdür.

Altsoy; kişinin çocuğu, çocuğunun çocuğu (torunu) ve onların çocuğu (torunun çocuğu)

Üstsoy: kişinin babası ve annesi, babasının babası (büyükbaba) babasının annesi (babaanne), annesinin babası (dede) ve annesinin annesi (anneanne)

Kardeş : Aynı anne ve babadan ya da anne veya babası ortak olan kişileri

ifade eder.

Altsoy ve Üstsoydan yardım nafakası talep etmede herhangi bir özellik ve şart bulunmasa da kardeşlerden yardım nafakası talep etme konusunda yasada özel bir şart koşulmuştur. Bu şart,”Kendisinden yardım nafakası talep edilecek kardeşin refah içinde olması”dır.

Bir başka deyişle, bir kişinin kardeşinden yardım nafakası talep edebilmesi için, nafaka istenen kardeşin refah içerisinde bulunması yasada koşul olarak düzenlenmiştir. Kardeş eğer refah içerisinde bulunmuyor ise, yardım nafakası talep edilemez. Refah içerisinde olup olmama hususunu hakim tespit edecektir.

Yardım Nafakası Davasında Dava Önce Kime Açılacaktır?

Yardım nafakası talep eden kişi önce kardeşten mi, baba ya da anneden mi yoksa kendi çocuklarından mı talep edecektir?  Davayı bunlardan hangisine karşı açacaktır?

Yardım nafakası konusunda yasada çok özel bir düzenleme bulunmaktadır. Buna göre davayı dilediğiniz kişiye karşı açamazsınız. Bir sırayı takip etmek zorundasınız.

Bu sıralama kanunun tanımıyla “mirasçılıktaki sıra” şeklinde olacaktır. Öncelikle bu sıranın ne şekilde olacağını açıklamak gerekir.

Miras hukukumuzda “Zümre Sistemi” kabul edilmiştir. Zümreler 1. Zümre 2. Zümre 3. Zümre vs. şeklinde numaralandırılmıştır. 1. zümrede mirasçı bulunursa diğer zümrelerdeki kişiler mirasçı olamazlar. Bir başka deyişle bir zümredeki kişinin mirasçı olabilmesi için önceki zümrede mirasçının bulunmaması gerekir. Örneğin ölen kişinin çocuğunun bulunması halinde anne ve babası yahut kardeşleri mirasçı olamazlar.

İşte bu sıralamaya bakarak yardım nafakasında davalı sıralamasını inceleyelim. Başka bir deyişle Yardım nafakası davasında davalıların sıralaması aşağıdaki şekilde olacaktır.

Birinci sırada; yardım nafakası talep eden kişinin altsoyu bulunmaktadır. Altsoy kişinin çocukları, çocuklarının çocukları (torunlar), torun çocukları, torun torunları sorumludur. Bu kişiler var ise önce bunlara karşı dava açılacaktır.

İkinci Sırada: Alt soyu bulunmayan davacı anne ve babasına karşı dava açmalıdır.

Üçüncü sırada kardeşler bulunmaktadır. Ancak burada kardeşlerin refah halinde bulunmaları şarttır.

Dördüncü sırada: Büyük anne ve büyük babalar nafaka ödemekle yükümlüdür.

Beşinci Sırada: büyük anne ve büyük babaların anne ve babalarına karşı dava açılmalıdır.

Burada dikkat edilmesi gereken en önemli konu şu: “Bir alt sırada nafaka ödeme gücüne sahip nafaka yükümlüsü var iken, bir üst sıradaki kişilere karşı yardım nafakası talepli dava açılamaz! “

Yardım Nafakasının Para Olarak Ödenmesi Zorunlu Mudur?

Kural olarak nafakanın peşin olarak ve nakden ödenmesi gerekir.

Ancak yardım nafakasında taraflar bunun ayni yani bir mal karşılığında olmasını kararlaştırabilirler.

Yardım Nafakasının Arttırılması, Azaltılması veya Kaldırılması Mümkün Müdür?

Yardım Nafakasının Arttırılması, Azaltılması veya Kaldırılması Mümkün Müdür?

Yardım nafakası kişilerin koşulları ile ilgili olarak verilen bir karar türüdür. Dolayısıyla koşulların değişmesi halinde yardım nafakasının arttırılması, azaltılması veya kaldırılması mümkündür.

Ancak bunun için koşulların değiştiği hususunun ispat edilmesi koşuluyla açılacak davada mahkemece bu yönde bir karar verilmesi gerekmektedir.

Örneğin daha önce yoksul olan nafaka alacaklısının koşullarının iyileşmesi ve maddi durumunun düzelmesi halinde nafaka yükümlüsünün dava açması halinde yardım nafakasının kaldırılmasına karar verilebilir. Örneğin sakat olduğu çalışamayan ve iş bulamayan nafaka alacaklısı, engelli kadrosu ile devlet memurluğuna atanmış ise bu durumda nafaka yükümlüsü dava açmak suretiyle nafakanın kaldırılmasını talep edebilirler.

Enflasyon ülkemizin maalesef inkar edilemez bir gerçeği…. Bu gerçeklik karşısında mahkemece takdir olunan yardım nafakası miktarı aradan yılların geçmesi halinde paranın alım gücünün azalması karşısında davacı tarafından dava açılarak arttırılması istenebilir.

Yardım Nafakası Davacı Hangi Mahkemeye Açılır?

Yardım Nafakası Türk Medeni Kanunu, Aile Hukuku bölümünde düzenlenmiş olduğundan bu davalarda görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise nafaka yükümlüsünün yerleşim yeri mahkemesidir.

Dolayısıyla Yardım Nafakası davası, nafaka yükümlüsünün (davalının) yerleşim yeri Aile Mahkemesinde açılacaktır. Davalının ikametgahının bulunduğu yerde Aile Mahkemesi yok ise Asliye Hukuk Mahkemesine dava açılacaktır. Asliye Hukuk Mahkemesi davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla bakacaktır.

Yardım Nafakası Davasına Hangi Avukatlar Bakar?

Yardım nafakası davası Aile Hukuku’na ilişkin bir düzenleme olduğundan “Aile Hukuku Avukatı” veya yaygın deyişle “Boşanma Avukatı” olan avukatlardan hukuki yardım isteyebilirsiniz.

Konusunda uzman boşanma avukatı Yardım nafakasına ilişkin davanızı takip ederek sonuçlandıracaktır.

Eğer avukat tutamayacak durumda iseniz bu takdirde “Adli Yardım” hükümlerinden faydalanarak Barodan ücretsiz avukat istemelisiniz.

Öğrenci Çocuk İçin Yardım Nafakası

18 Yaşından Büyük Öğrenciler İçin Yardım Nafakası :

Öğrenim durumu ile ilgili olarak Türk Medeni Kanunu’muzda özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Türk Medeni Kanunu’muzun 328/2. maddesi gereğince öğrenim durumu devam eden ancak 18 yaşını ikmal etmiş çocuğun annesi ve babası güçleri yettiğince çocuğun eğitiminin sonuna kadar yardım etmekle yükümlüdürler.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, bu düzenleme iştirak nafakasından farklı bir düzenlemedir. İştirak nafakasında anne ve baba müşterek çocuk 18 yaşına kadar bakım ve eğitim giderleri ile yükümlü olup, 18 yaşın ikmali halinde bu yükümlülük sona ermektedir.

Oysa yasadaki bu özel düzenleme ile çocuğun öğrenim durumu sona erinceye kadar bakım ve eğitim giderlerinden yükümlü olduğunu düzenlemektedir. Burada iştirak nafakası yükümlülüğü değil Yardım Nafakası yükümlülüğü söz konusudur.

İlgili Makaleler

8 Yorum

  1. Merhaba yardım nafakadında ergin kişi 45 yaşına kadar okur ise yinede nafaka ödemekle yükümlümü aile yoksa burda da bir yaş sınırı mevcut mu yada bu kriter neye göre nadıl değerlendiriliyor yasalarca.Teşekkürler

    1. Merhaba,
      Yazımızda da açıkladığımız üzere “…çalışma olanağı halde çalışmayan ve bu nedenle yoksulluğa düşen taraf maddi durumu iyi olan yakınlarından sırf onları üzmek, zarara uğratmak ve ya onlar vasıtasıyla zenginleşme kastıyla nafaka talep edemez.”
      bahsettiğiniz olayda bir temel eğitimden söz edilemeyecektir. Dolayısıyla böylesi bir durumda nafaka talep edemez.

  2. Merhaba, daha önce vermekte olduğum iştirak nafakası yerine çocuğum artık 18 yaşını doldurmuş olup ve hala temel üniversite eğitimine devam ediyorsa iştirak yerine yardım nafakası vermem gerekiyor. Ancak çocuğum okulunu bitirdiğinde maddi imkânlarım yoksa yardım nafakasını vermeyi bırakabiliyorum ancak çocuğum kız ise okulu bittiği halde evlenmemiş ve/veya çalışmıyorsa da nafakayı vermeyi bbırakabiliyor azaltabiliyor muyum? Kız olmasının nafaka kesilme sürecine etkisi var mı?
    Teşekkürler.

    1. Oğuz bey merhaba,
      Sorularınıza maddeler halinde cevap vermek istiyorum.
      1- Daha önce verdiğiniz iştirak nafakası 18 yaşın ikmali ile sona erer. Kendiliğinden Yardım nafakasına dönüşmez. Çocuğunuzun Yardım Nafakası davası açması gerekir.
      2- Nafaka konusu çocuğun cinsiyeti ile ilgili olmayıp şartlar oluştuğunda değiştirilebilir veya kaldırılabilir.

      Esenlikler dilerim.

  3. Ali bey merhaba ben izmirden hakan kızm hllandada yaşıyor annesiyle bana yardım nafakası davası açmış ödemezsem hapis cezası varmı durumları çok iyi

    1. Hakan bey merhaba,
      Mahkemece verilen nafaka kararlarının icra takibine konu edilmesi halinde ödenmemesi durumunda Nafaka Yükümlülüğünün ihlali suçu oluşur. İcra takibine rağmen ödenmemesi halinde İcra Ceza Mahkemesi’nce 3 ay tazyik hapsi ile cezalandırılabilirsiniz.
      Eğer yardım nafakası talep eden kızınızın maddi durumu iyi ise bir an önce bir boşanma avukatına müracaat ederek davaya karşı cevaplarınızı hazırlayarak davayı takip etmelisiniz.
      Esenlikler dileriz.

  4. Ali bey merhaba,
    Oğlum 18 yaşını doldurduktan sonra iştirak nafakası ödemesini iki yıldır herhangibir okula gitmemesine rağmen yardım nafakası şeklinde banka üzerinden ödedim. 2019 eylülde üniversite kazandı ve ben ödemeye devam ettim. Hatta ara ara ona aylık düzenli ödeme (600 tl) haricinde paralarda yolladım. Ancak bugün elime yardım nafakası ile ilgili mahkeme celbi geldi. Dava konusu yardım nafakası? Ne yapmam gerekiyor?

    1. Merhaba,
      Tarafınıza dava dilekçesi geldiğine göre iki haftalık kesin süre içerisinde boşanma davasına karşı cevap dilekçesi sunmalısınız.
      En kısa zamanda bir boşanma avukatı ile görüşünüz.
      İyi günler ve esenlikler dileriz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı